Selçuklu Dönemi’nden günümüze ulaşan bal helvası bin yıllık tarifiyle Ramazan Bayramı’nda sofralarda yerini alacak. Bir zamanlar orduların güç toplamak için savaştan önce, ailelerin ise en bereketli iftar sofralarında paylaştığı bu kadim miras, şimdi Ramazan Bayramı’nın en tatlı geleneği olmaya hazırlanıyor.
Antalya Olgunlaşma Enstitüsü’nde diyetisyenlerin katılımıyla gerçekleştirilen uygulamalı etkinlikte, Selçuklu Dönemi’nden günümüze ulaşan bal helvası hazırlandı.
Coğrafi işaretli Manavgat susamı ile yerel ürünlerin kullanıldığı etkinlikte un, tereyağı ve bal temelinde hazırlanan geleneksel tarif anlatıldı. Programa katılan diyetisyenler hem uygulamaya katıldı hem de tatlının tarihsel geçmişi ve beslenme açısından değerlendirmesini yaptı.
SELÇUKLULARIN KULLANDIĞI KADİM HELVALARDAN BİRİ
Enstitü Müdürü Emine Erkal, “Bu helvamız, Selçukluların kullandığı kadim helvalardan biri. Özellikle bayram, düğün, toy ve şenlik gibi özel günlerde yapılırdı. Doğal olarak yetişmiş badem ve ceviz gibi kuruyemişler sade yağ veya tereyağında kavruluyor ardından bal eklenerek hazırlanıyor.” dedi.
Uzun süre dayanmasının en büyük avantajlarından biri olduğuna dikkat çeken Erkal, “Aynı zamanda sütten meydana gelen sade yağ veya tereyağı, tatlının vitaminsel değerini de artırıyor. Antalya Olgunlaşma Enstitüsü olarak amacımız, kadim tariflerimizden birini geleceğe taşımak. Bu tatları çocuklarımız da bilsinler, bayramlarda ve özel günlerde bu kadim mirası hep birlikte paylaşalım, tadalım.” diye konuştu.
“ATALARIMIZ BU TATLIYI ÖZELLİKLE SAVAŞTAN ÖNCE VE İFTARDA TÜKETİRDİ”
Diyetisyen Arman Ünsal ise “Atalarımız bu tatlıyı özellikle savaştan önce ve iftarda tüketirdi. En büyük avantajlarından biri şeker yerine bal kullanılmasıdır. Un kavrulduktan, soğumaya bırakıldıktan sonra bal pişirilmeden eklenir, bu sayede balın besin değeri korunur.” ifadelerini kullandı.
Bal helvasının içerdiği malzemeler nedeniyle kalori değerinin yüksek olduğuna dikkat çeken Ünsal, “İçeriğinde un, tereyağı, susam, ceviz ve badem olduğu için kalori değeri yüksektir. Bu nedenle porsiyon kontrolü önemli. Sağlıklı bir içerik olsa da miktarına dikkat etmek gerekir.” diye konuştu.
“PORSİYON KONTROLÜ ÇOK ÖNEMLİ”
Bal helvasının özellikle ramazan ve bayram sofraları için iyi bir alternatif olabileceğini aktaran diyetisyen Damla Şeyma Yurtkulu, “Oruçla birlikte artan enerji ihtiyacını karşılayabilecek bir tatlı. Aynı şekilde bayramlarda güzel bir alternatif olacaktır. İçeriğinde bal, sade yağ, ceviz ve coğrafi işaretli susam bulunuyor.” şeklinde konuştu.
Bu nedenle bayram sofralarına da çok yakışacağını belirten Yurtkulu, “Bayram tatlıları tüketilirken porsiyon kontrolü çok önemli. Ara öğünlerde tüketip, kefir veya yoğurt gibi besinlerle dengelemek tokluk süresini uzatır ve kan şekeri yükselmelerini önleyebilir.” Sözlerini kaydetti.
“BALI YÜKSEK ISIYA MARUZ BIRAKMAMAK GEREKİYOR”
Bal helvasının geçmişten günümüze ulaşan önemli bir mutfak mirası olduğunu kaydeden uzman diyetisyen Müge Canbazoğlu, “Bu tatlı aslında geçmişten günümüze gelen miraslardan biri. Zamanın şartlarına göre tasarlanmış. Doğal içerikleri sayesinde günümüzdeki rafine şekerli tatlılara göre çok daha mantıklı bir alternatif olabilir.” dedi.
Selçuklu bal helvasının günümüzde de rahatlıkla tüketilebileceğini belirten uzman diyetisyen Cenk Yiğit Güneş, “Bayramda şerbetli tatlılar yerine Selçuklu bal helvası tercih edilebilir. Doğal bal içerdiği için rafine şeker içermez ve bu yüzden daha sağlıklı bir şekilde tüketebiliriz.” diye konuştu.
Tarifte balın sonradan eklenmesinin önemli olduğunun altını çizen diyetisyen Gizem Miskutular, “Balı yüksek ısıya maruz bırakmamak gerekiyor. Bu sayede besin değeri korunuyor ve sağlık açısından daha doğru bir yöntem ortaya çıkıyor.” dedi.
UZMAN ŞEKER HASTALARINI UYARDI
İnsülin direnci yüksek kişilerin bu tarifi tüketirken dikkat etmesi gerektiğine vurgu yapan diyetisyen Ezgi Yarış, şöyle konuştu:
“Bu tatlı içeriği açısından biraz daha şeker oranı yüksek olduğu için özellikle şeker hastalarına, insülin direnci yüksek olan hastalara çok fazla tavsiye edilmemeli. Ama içeriğinin kaliteli olmasından dolayı tavsiye ediliyorsa da mutlaka porsiyon kontrolü sağlanmalıdır.”
Kaynak: DHA
