Yaz aylarında sıkça tartışma konusu olan sahillerin kullanımıyla ilgili Yargıtay’dan emsal niteliğinde karar geldi. Deniz kıyılarındaki kamusal alanlara vatandaşların erişimini engelleyen, fiziki sınır koyan veya giriş ücreti talep eden işletmeler hakkında hapis cezası uygulanabilecek.
1 YILDAN 5 YILA KADAR HAPİS UYGULANABİLECEK
Türkiye’nin turizm bölgelerinde her yaz gündeme gelen kıyıların ücretsiz kullanımı tartışmalarına Yargıtay noktayı koydu. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun aldığı karara göre, vatandaşların deniz kıyılarına erişimini engelleyen veya kamusal alan kullanımını kısıtlayan işletmeciler hakkında 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Kararda, deniz ve kıyı alanlarının kamuya ait olduğu vurgulanırken, vatandaşların sahillerden yararlanmasının anayasal bir hak olduğu belirtildi.
DENİZ KIYILARI KAMU KULLANIMINA AÇIK OLACAK
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2025/98 sayılı kararında, Anayasa’nın 43. maddesi ile 3621 sayılı Kıyı Kanunu’na dikkat çekildi. Buna göre kıyılar; herkesin eşit ve serbest şekilde yararlanmasına açık alanlar olarak değerlendiriliyor.
Vatandaşların sahile ulaşmasını engelleyen, kıyıda bulunmasını zorlaştıran veya kamusal alanları özel kullanım alanı gibi gösteren işletmelerin, Türk Ceza Kanunu kapsamında “kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma” suçu kapsamında değerlendirilebileceği ifade edildi.
PLAJ İŞLETMELERİ HANGİ HİZMETLERİ SUNABİLECEK?
Plaj işletmelerinin sahip olduğu izinler; şezlong, şemsiye, yeme-içme ve benzeri hizmetleri sunma hakkı tanıyor. Ancak bu izinler, kıyı alanlarının tamamını özel mülk gibi kullanma yetkisi vermiyor.
Karara göre işletmeler:
- Sahil alanını çevirerek giriş çıkışı kontrol edemeyecek,
- Vatandaşlardan yalnızca denize girmek veya sahilde bulunmak için ücret talep edemeyecek,
- Kamuya açık kıyılara erişimi engelleyemeyecek.
Öte yandan işletmelerin sunduğu şezlong, şemsiye veya diğer hizmetlerden yararlanmak isteyen kişilerden hizmet bedeli alınması ise ayrı değerlendiriliyor.
İŞGALİYE ÖDEMESİ KIYIYI ÖZEL ALAN YAPMIYOR
Belediyeler tarafından alınan ecrimisil (haksız işgal tazminatı) veya işgaliye bedellerinin de işletmelere kıyı üzerinde sınırsız kullanım hakkı sağlamadığı belirtildi.
Yani bir işletmenin belirli bir alan için ödeme yapması, o bölgeyi vatandaşların kullanımına kapatma veya sahile girişleri engelleme yetkisi oluşturmuyor.
VATANDAŞLARIN ŞİKAYETİNE GEREK OLMADAN SORUŞTURMA BAŞLATILABİLECEK
Yargıtay kararına göre, kıyıya erişimin engellenmesi durumunda süreç yalnızca vatandaşın şikayetiyle sınırlı olmayacak. Suçun şikayete bağlı olmaması nedeniyle, ihbar üzerine Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından doğrudan soruşturma başlatılabilecek.
Cebir kullanılması, olayın birden fazla kişi tarafından gerçekleştirilmesi veya çocuklar ile engellilere karşı işlenmesi durumunda ise uygulanacak cezaların artırılması öngörülüyor.
TATİLCİLER İÇİN SAHİL KULLANIMINDA YENİ DÖNEM
Türkiye’nin önemli turizm merkezlerinde milyonlarca kişinin kullandığı sahillerle ilgili bu karar, yaz sezonunda tatil planı yapan vatandaşlar için de önem taşıyor.
Yargıtay’ın kararıyla birlikte, kıyıların herkesin ortak kullanımına açık olduğu bir kez daha vurgulanırken, plaj işletmelerinin de faaliyetlerini kamu yararı ve yasal sınırlar içerisinde sürdürmesi gerektiği ortaya konuldu.
