İnanç turizminin zengin destinasyonlarından Bitlis, Tatvan ilçesindeki İncekaya köyünde yer alan Bapir-i Kal zaviyesi ve mağaraları ile öne çıkıyor.
Yörede “Bapir-i Kal” olarak bilinen Şeyh Hüseyin-i Bekri’nin 15. yüzyılın sonları ile 16. yüzyılın başlarında İncekaya köyünde ibadet ve irşad faaliyetlerini yürüttüğü zaviye, bölgenin inanç merkezleri arasında yer alıyor.
MAĞARALAR VAN GÖLÜ MANZARASI İLE BÜTÜNLEŞİYOR
Van Gölü Havzası’nda bulunan İncekaya köyü, doğal güzelliklerinin yanında barındırdığı manevi miras sayesinde her yıl çok sayıda ziyaretçiyi ağırlıyor.
Tarihi kaynaklarda “Por” ismiyle yer alan Van Gölü kıyısındaki köyde, kayalıklara oyularak geçmişte ibadet etme, inzivaya çekilme, barınma ve eğitim faaliyeti gibi amaçlar için kullanılan mağaralar bulunuyor.
Van Gölü’nün eşsiz manzarasıyla bütünleşen, bazılarına merdivenle ulaşılabilen mağaralar ile zaviye, bölgeye gelen ziyaretçiler tarafından ilgi görüyor.
“ZAVİYE, İNANÇ TURİZMİ BAKIMINDAN GENİŞ KİTLELERE HİTAP EDEN BİR YER”
Akademisyenlerle zaviyeyi inceleyen Bitlis Eren Üniversitesi (BEÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Başkanı Prof. Dr. Mehmet Demirtaş, İncekaya köyündeki mekanın Bapir-i Kal zaviyesi olduğunu söyledi.
Tarihi kaynaklarda “Por” ismiyle iki yerleşim yerinin olduğunu anlatan Demirtaş, “Tahrir defterlerinde burasıyla ilgili bir kayda rastlanmaz. Kaydın bulunmaması burada bir zaviyenin olmadığı anlamına gelmiyor. Burada bir zaviye vardı ancak zaviyenin bir vakfı ve geliri olmadığından burası kayıt altına alınmamıştır.” dedi.
“İÇİNDE ADETA BİR İSLAM ADASI GÖREVİ GÖRMÜŞTÜR”
İncekaya köyünün zaviyeden bugüne kalan bir yerleşim yeri olduğunu belirten Demirtaş, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Bu zaviye ve çevresi inanç turizmi açısından çok büyük bir değer ifade etmektedir çünkü 16. yüzyıldan itibaren kullanıldığı dönem boyunca bu bölgenin genel gayrimüslim yapısı içinde adeta bir İslam adası görevi görmüştür. Van Gölü Havzası bir bütün olarak inanç ve tasavvuf mekanıdır. İslamiyet’ten önce de burada bir inanç odağı söz konusuydu. İslamiyet’le yine Van Gölü Havzası bu fonksiyonunu devam ettirmiştir. Van Gölü Havzası’nın her yerinde inanç turizmine hitap eden çok sayıda mekan söz konusu. En önemlilerinden biri de Bapir-i Kal olarak bilinen ziyaretgahtır. Zaviye, inanç turizmi bakımından geniş kitlelere hitap eden bir yerdir.”
“MEZARLARIN OLDUĞU YERLER DE VAR”
BEÜ Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölüm Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Zülfiye Koçak ise İslam coğrafyasının birçok yerinde dervişlerin ibadet etmek amacıyla zaviyeleri kullandığını dile getirdi.
Bu mekanlara yerleşen dervişlerin zamanlarının çoğunu ibadetle ve zikirle geçirdiğini söyleyen Koçak, şöyle devam etti:
“Bu mekanlar bir eğitim kurumu görevi de görmüştür. Bunlar dervişlerin ve şeyhlerin ibadet ettikleri, ruhlarını arındırdıkları, nefislerini terbiye ettikleri mekanlardı. İçinde bulunduğumuz geniş mekan da muhtemelen dervişlerin toplu olarak zikrettikleri alanlardı. Yan taraflardaki küçük hücreler de sessiz zikirlerin yapıldığı inziva mekanlarıdır. Mezarların olduğu yerler de var. Zaviyelerin çoğunda şeyhlerin mezarlarının olduğunu biliyoruz. Şehrin keşmekeşliğinden kaçarak buraya yerleşen dervişler, zamanlarının büyük bir kısmını ibadetle geçiriyorlardı.”
BEÜ Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Vural Genç de 15. yüzyılın sonları ve 16. yüzyılın başında irşad faaliyeti için şeyh Hüseyin-i Bekri’nin buraya yerleştiğini belirterek, “Soy itibarıyla buradaki şeyhlerin kendilerini Hz. Ebubekir’e nispet etmeye çalıştıklarını da görüyoruz. Şeyh Hüseyin-i Bekri’den Hüseyin Halife’ye kadar olan silsileyi elimizdeki icazetnameden biliyoruz.” dedi.
Kaynak: AA
