Eskişehir’in simgeleri arasında yer alan ve yaklaşık 5 bin yıldır kullanılan lületaşı, ustaların maharetli ellerinde, sabır, emek ve tecrübe ile şekilleniyor. Kendine has beyaz rengi ile göze çarpan lületaşı ile tespihten pipoya, takıdan heykele kadar üretilen eşyalar vitrinlerdeki yerini alıyor.
Deniz köpüğü olarak da anılan lületaşı Yunanistan, Çekya, Fransa, İspanya, Fas ve ABD gibi birçok farklı coğrafyada görülse de, dünyada işlenebilir kaynağın büyük bir oranı Eskişehir’deki madenlerden çıkarılıyor.
Hafif ve yumuşak yapısı ile dikkat çeken lületaşı, Hasan Ersoy gibi usta isimlerin ellerinde canlanıyor. Dedesinden babasına, babasından ise kendisine geçen mesleğini Eskişehir’in tarihi Odunpazarı ilçesindeki atölyesinde sürdüren Ersoy, lületaşının dünü ve bugününü anlattı.
YENİÇERİLERİN AVRUPA İLE TANIŞTIRDIĞI DOĞAL KAYNAK
Lületaşının dünyanın yüzeyindeki suların büyük depremlerle yer altına girmesi sonucu mineraller ile sıkışarak oluştuğunu belirten Ersoy, lületaşının isminin Osmanlı yeniçerilerinden geldiğini söyledi.
Yeniçerilerin lüleyi bu taşı kullanarak içtiklerin ifade eden Ersoy, “Lüleyi bunda içerlermiş. Lülenin çubuğu, lülenin taşı olarak günümüze ismini bu şekilde alıp devam etmiş.” diye konuştu.
Dünyanın ve Avrupa’nın lületaşı ile yine yeniçeriler sayesinde tanıştığına dikkat çeken Ersoy, “Viyana seferleri sırasında yanlarına götürdükleri lüleleri yeniçeriler başarılı olamayıp geri tekrar geldiklerinde orada bırakıyorlar. Dünyanın ve Avrupa’nın tanışması da bu şekilde oluyor.” dedi.
“LÜLETAŞI DÜNYADA SADECE ESKİŞEHİR’DE ÇIKIYOR”
Dünya lületaşı rezervlerinin yaklaşık yüzde 70’inin Eskişehir’de çıktığını vurgulayan Ersoy, bu kaynakların işlenebilir halde olanlarının tamamının Eskişehir’de olduğunu aktarıp, “Biz de diyebiliyoruz ki lületaşı dünyada sadece Eskişehir’de çıkabiliyor diyoruz.” sözlerini kaydetti.
VİTRİNE ÇIKMADAN 10 İLA 14 AŞAMADAN GEÇİYOR
Lületaşının yerin altından nemli, yumuşak ve işlenebilir yapıda çıktığı bilgisini paylaşan Ersoy, taşı çeşitli el aletleriyle oyarak belirli bir şekle getirmelerinin ardından ustaların bakarak ne olacağına karar verdiklerini söyledi.
En basit bir üründe bile taşın 10 veya 14 farklı el işçiliği aşamasından geçtiğini söyleyen Ersoy, şu ifadeleri kullandı:
“Taşla orada bir zaten bağımız oluşur. Bu bağdan sonra taşla ne olacağına karar verdikten sonra taşımızı işleriz.”
“NİKOTİNİ YÜZDE 70 ORANINDA FİLTRASYON EDEBİLİR”
Ersoy, dünyada çok büyük değeri olduğunu ifade ettiği lületaşının öne çıkan özelliklerine de değindi. Lületaşının hafif ve yüksek derecede ısıya dayanabildiğini söyleyen Ersoy, taşın filtrasyon özelliğine sahip olduğundan da bahsetti.
Taşın tütün dumanı içerisindeki nikotini yüzde 70 oranında filtre edebildiğini iddia eden Ersoy, tütün ürünlerini kullanmayı tasvip etmediklerini kaydetti.
