Antalya’nın Elmalı ilçesine özgü lezzeti Söğle peyniri, 2 bin rakımdaki yaylalarda geleneksel yöntemlerle üretiliyor. Keçi ve koyun sütleriyle hazırlanan peynir, antik dönemden kalan kuyularda 4 ay boyunca olgunlaşmasının ardından sofralara geliyor.
Elmalı’nın Söğle Mahallesi’ndeki Kızlar Sivrisi Dağı eteklerinde yaklaşık 2000 rakımdaki yaylalarda sürdürülen üretimde, peynirler yaklaşık 12 metre derinliğinde, antik dönemden kalan kuyulara bırakılıyor. Dört ay boyunca olgunlaşmaya bırakılan peynirler, sürenin tamamlanmasının ardından çıkarılıyor.
Elmalı Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Müdürü Durmuş Altan, peynirin yapım aşamalarını anlattı. Yaylalarda beslenen keçilerden elde edilen sütün yaklaşık 40 derecede kaynatıldığını belirten Altan, özel mayayla hazırlanan peynirin rendelenip tuzlandıktan sonra ‘keskiç’ adı verilen aletle sıkıştırılarak kuyulara bırakıldığını söyledi. Altan, dört ayın ardından çıkarılan peynirlerin sofralara hazır hale geldiğini ifade etti.
COĞRAFİ İŞARETLE ULUSLARARASI TANINIRLIK HEDEFİ
Söğle peynirinin, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi kapsamına alındığını belirten Durmuş Altan, coğrafi işaret tescili için çalışma yürüttüklerini söyledi. Altan, “İnşallah coğrafi işareti de aldığımızda Söğle peyniri uluslararası bir peynir olacak.” diye konuştu.
“4 AY DURUR, ÇOK LEZZETLİ OLUR”
Yıllardır Söğle peyniri üreten Ayşe Temizöz ise koyun ve keçi sütünü ılıştırdıktan sonra el makinesiyle çektiklerini, kaymağını ayırıp peyniri pişirdiklerini anlattı. Tuzlanan peynirleri keçi derisine basarak kuyulara bıraktıklarını belirten Temizöz, “Kuyumuza atarız, 4 ay durur. Çok lezzetli olur.” dedi.
19 İLÇENİN PEYNİRLERİ ENVANTER ALTINA ALINIYOR
Antalya Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi, Tanıtımı ve Turizm Dairesi Başkanı Ekrem Savaş da ‘Antalya Yerel Peynirleri Envanteri ve Gastronomi Mirası Projesi’ kapsamında kentin 19 ilçesinde geleneksel yöntemlerle üretilen peynirleri kayıt altına almayı hedeflediklerini söyledi. Köyleri ve üretim yapılan alanları ziyaret ederek peynirlerin yapım tekniklerini incelediklerini belirten Savaş, üreticilerin hikayelerini de çalışmaya dahil ettiklerini kaydetti.
Çalışmanın yalnızca peynir çeşitlerini listelemekten ibaret olmadığını vurgulayan Savaş, “Antalya’nın yerel peynirleriyle ilgili envanter oluşturacağız. Bunu sadece bir veri olarak görmemeliyiz. Antalya’nın kültürünü, özellikle Yörüklerin kültürünü bugüne taşıyarak kalıcı olmasını sağlayacağız.” diye konuştu.
Belediye olarak Yörük kültürüne ait değerlerin korunmasını ve gelecek kuşaklara aktarılmasını önemsediklerini belirten Savaş, geleneksel peynir üretiminin de bu kültürün önemli parçalarından biri olduğunu ifade etti.
MERALAR VE YAYLALARIN KORUNMASINA DİKKATİ ÇEKTİ
Yerel peynir üretiminin devamlılığının hayvancılıkla doğrudan bağlantılı olduğunu belirten Savaş, üreticilerin yaşadığı sorunların da göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi. Savaş, “Yöre halkı süt elde etmek için hayvancılık yapıyor. Meralarımız ve yaylalarımız var. Bunlarla ilgili çok ciddi problemler yaşanıyor. Halkımızın yanında olduğumuzu hissettirmemiz, onların dertlerine ve sorunlarına çözüm bulmamız gerekiyor” diye konuştu.
Çevre konularının da bu çalışmalar açısından önem taşıdığını belirten Savaş, COP31 sürecinde meraların, yaylaların ve yerel üreticilerin karşılaştığı sorunlara dikkati çekti. Savaş, yöresel üretimin korunmasının hem üreticilerin desteklenmesi hem de kültürel mirasın sürdürülmesi açısından önemli olduğunu kaydetti.
KİTAP VE FESTİVALLE TANITILACAK
Diğer yandan proje kapsamında ‘Antalya’nın Peynirleri’ adlı kitap hazırlanması planlanıyor. Ayrıca Söğle peynirinin daha geniş kitlelere tanıtılması amacıyla Söğle Peynir Festivali düzenlenmesi hedefleniyor. Peynirlerin uygun ambalajlarla tüketiciye ulaştırılması ve farklı satış kanallarının geliştirilmesi de planlanan çalışmalar arasında yer alıyor.
Kaynak: DHA
