Kapadokya’nın az bilinen tarihi, kültürel ve doğal güzelliklerini keşfetmek isteyenler için Aksaray, Niğde ve Kayseri’yi kapsayan yeni bir rota oluşturuldu. “Kadim Şehirler Yolu: Aksaray, Niğde, Kayseri (Bilinmeyen Kapadokya)” adı verilen 3 günlük güzergahta vadilerden yer altı şehirlerine, antik yapılardan şelalelere ve su sporlarından yamaç paraşütüne kadar farklı deneyimler bir araya getiriliyor.
Türkiye’nin turizm rotalarına yeni bir güzergah daha eklendi. Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı’nın (TGA) yürütücülüğünü üstlendiği Kadim Şehirler Yolu: Aksaray, Niğde, Kayseri (Bilinmeyen Kapadokya) projesiyle, Kapadokya’nın daha az bilinen değerlerinin turizme kazandırılması hedefleniyor.
Aksaray, Niğde ve Kayseri Valiliklerinin katkılarıyla oluşturulan rota, 3 tam günlük bir seyahat programı olarak tasarlandı. Tarihi miras, doğal güzellikler, kültürel değerler ve macera aktivitelerinin bir araya getirildiği güzergâhın, iç turizm acentelerinin paket programlarına dahil edilmesi planlanıyor.
Böylece yalnızca destinasyonların tanıtılması değil, aynı zamanda yeni turizm ürünlerinin oluşturulması ve sürdürülebilir bir ziyaretçi hareketliliğinin sağlanması amaçlanıyor.
İLK DURAK AKSARAY: BİNLERCE YILLIK TARİHİN İZİNDE
Rotanın ilk durağını Aksaray oluşturuyor. Tarihi MÖ 8000’li yıllara kadar uzanan kent, Anadolu’nun en eski yerleşim merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Doğu-batı ve kuzey-güney ticaret yollarının kesiştiği noktada bulunan Aksaray, tarih boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yaptı. Antik dönemde Garsaura, Kapadokya Krallığı döneminde ise Archelais adıyla anılan kent, Selçuklu döneminde gerçekleştirilen imar faaliyetleriyle de önemli bir merkez haline geldi.
Tarihi İpek Yolu üzerindeki görkemli kervansarayları, yer altı şehirleri, kanyon vadileri ve Kapadokya coğrafyasına özgü doğal oluşumlarıyla dikkat çeken Aksaray’da rotanın ilk keşif noktalarından biri ise Güzelyurt oluyor.
GÜZELYURT MANASTIR VADİSİ’NDE MİSTİK YOLCULUK
Aksaray’ın Güzelyurt ilçesinde bulunan Manastır Vadisi, yaklaşık 4-5 kilometrelik uzunluğuyla bölgenin dikkat çeken tarihi alanları arasında yer alıyor.
Erken Hristiyanlık döneminin önemli dini merkezlerinden biri olan vadide, kayalara oyulmuş yaklaşık 50 kilise, manastır, keşiş hücresi ve yer altı yerleşimi bulunuyor.
Doğal bitki örtüsüyle çevrelenen yürüyüş parkurunda ilerlenirken bölgenin dini ve kültürel geçmişine ait izler görülebiliyor. Özellikle Ortodoksluğun önemli teologlarından Aziz Gregorius’a ait izlerin bulunduğu yapılar, Manastır Vadisi’ni adeta açık hava müzesine dönüştürüyor.
Aksaray’daki tarihi keşfin ardından rota bu kez Niğde’ye çevriliyor.
NİĞDE’DE TARİH, KÜLTÜR VE ANTİK MİRAS BİR ARADA
Toros Dağları’nın kuzey yamaçları ile volkanik dağların çevrelediği verimli bir platoda yer alan Niğde, Anadolu’nun kadim şehirlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Kentteki yerleşim izlerinin MÖ 10 binli yıllara, Köşk Höyük’e kadar uzandığı belirtiliyor. Hitit metinlerinde “Nahita” adıyla anılan Niğde, tarih boyunca askeri ve ticari açıdan da stratejik bir konuma sahip.
Rotanın Niğde bölümünde şehrin merkezindeki tarihi yapılarla başlayan keşif, farklı dönemlere ait kültürel mirasın izinde devam ediyor.
Bedesten Kent Müzesi, Sungur Bey Camii, Alâeddin Tepesi ve Alâeddin Camii ziyaretlerinin ardından Yeşilburç Kilise Camii ve Seyir Terası’na geçiliyor. Böylece şehir merkezindeki tarihi dokunun ardından bölgenin daha sakin ve panoramik noktaları da rotaya dahil ediliyor.
TYANA’NIN ROMA MİRASI ZİYARETÇİLERİ BEKLİYOR
Niğde gezisinin önemli duraklarından biri ise Kemerhisar beldesindeki Tyana Su Kemerleri ve Roma Havuzu oluyor.
Antik Tyana kentinin su ihtiyacını karşılamak amacıyla Roma döneminde inşa edilen çok gözlü taş kemerler, dönemin gelişmiş su mühendisliğinin izlerini taşıyor.
Kemerlerin hemen ardından Roma Havuzu’na geçilmesiyle antik dönemin yaşam kültürüne dair farklı bir pencere açılıyor. Yivli sütunlarla çevrili tarihi havuzun, kaynak suyuyla beslendiği ve döneminde hem su toplama merkezi hem de dinlenme alanı olarak kullanıldığı aktarılıyor.
Tarihi mirasın ardından rotaya bu kez yaşayan bir kültürel değer dahil ediliyor.
ALTAY KÖYÜ’NDE ORTA ASYA KÜLTÜRÜ YAŞATILIYOR
Ulukışla ilçesine bağlı Altay Köyü, 1950’li yıllarda Doğu Türkistan’dan göç eden Kazak Türkleri tarafından kurulmuş. Günümüzde geleneksel kıl çadırları, atlı sporları, el sanatları ve Kazak mutfağıyla dikkat çeken köy, Orta Asya Türk kültürünün yaşatıldığı özgün bir etnografik merkez niteliği taşıyor.
ALTAYLARDAN ANADOLU’YA
Altay Köyü’nün hikayesi 1930’lu yıllarda başlayan göç sürecine dayanıyor. Doğu Türkistan’dan ayrılan Kazak Türkleri, Hindistan ve Pakistan üzerinden Türkiye’ye ulaşırken, Türkiye Cumhuriyeti’nin 1952 yılında aldığı iskan kararının ardından 1955’te Niğde’nin Ulukışla ilçesindeki bugünkü yerleşim alanlarına yerleştirildi. Köyün adı ise Kazakların geldikleri Altay Dağları ve çevresine atfen ‘Altay’ olarak belirleniyor.
Köyü ziyaret eden yerli ve yabancı turistler, keçe otağlar arasında adeta zaman yolculuğuna çıkıyor. Ziyaretçiler, geleneksel Kazak kıyafetleriyle fotoğraf çektirirken, uzman eğitmenler eşliğinde ata binme ve geleneksel okçuluk gibi ata sporlarını da deneyimleme fırsatı buluyor.
Niğde’deki ilk günün son durağı ise Gümüşler Manastırı oluyor.
KAPADOKYA’NIN PETRASI: GÜMÜŞLER MANASTIRI
Kaya kütlesinin içerisine oyularak inşa edilen Gümüşler Manastırı, Doğu Roma döneminden günümüze ulaşan önemli eserlerden biri olarak gösteriliyor.
8. yüzyıl ile 12. yüzyıl arasındaki dönemde yapıldığı tahmin edilen ve “Anadolu’nun Petra’sı” olarak da nitelendirilen Gümüşler Manastırı, Niğde’nin Gümüşler beldesinde bulunuyor.
Manastır kompleksinde yer alan duvar resimleri, mezar odaları ve gizli yer altı yerleşimleri ziyaretçilere bölgenin geçmişine dair kapsamlı bir keşif imkanı sunuyor.
Kapadokya bölgesinde yer alan, Anadolu’da tek örnek olduğu bilinen “Gülen Meryem Ana” freskiyle ünlenen Gümüşler Manastırı, tarihi yapısı ve freskleri ile dikkat çekiyor.
Ayrıca Gümüşler Manastırı’nda, Kapadokya bölgesinin en iyi duvar resimleri olarak nitelendirilen iç süslemeler, kayadan oyma rahip odalar, mutfak, saklama küpleri, iki katlı yer altı şehri ile acil durumlarda saklanmak üzere yapılmış gizli bölmeler yer alıyor.
Niğde’deki tarih yolculuğunun ardından rotanın ikinci günü doğayla buluşuyor ve Kayseri’nin Yahyalı ilçesine uzanılıyor.
KAYSERİ’DE ŞELALELERDEN VADİLERE UZANAN DOĞA ROTASI
Kayseri, 6 bin yılı aşan ticaret ve üretim kültürüyle Anadolu’nun en köklü şehirlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Erciyes Dağı’nın eteklerinde kurulan kent, Kültepe-Kaniş-Karum kazılarıyla Anadolu’da yazılı tarihin ve ticaret hukukunun başladığı merkezlerden biri olarak biliniyor.
“Bilinmeyen Kapadokya” rotasında ise Kayseri’nin yalnızca tarihi ve gastronomik kimliği değil, doğal güzellikleri de ön plana çıkarılıyor.
TABİATIN SESİ: KAPUZBAŞI ŞELALELERİ
Yahyalı ilçesinde, Aladağlar Milli Parkı sınırlarında bulunan Kapuzbaşı Şelaleleri, rotanın en etkileyici doğal duraklarından birini oluşturuyor.
Yaklaşık 50 ila 80 metre yüksekliğindeki dik yamaçlardan büyük bir debiyle fışkıran sular, yedi ayrı kaynaktan oluşuyor. İrtifa akışı bakımından dünyanın en yüksek ikinci şelalesi olarak bilinen Kapuzbaşı, doğa tutkunlarına etkileyici bir manzara sunuyor.
Şelalelerin ardından verilen Yahyalı molasıyla birlikte rota yeniden doğal yaşam alanlarına yöneliyor.
FARKLI DÖNEMLERİN İZLERİ BİR ARADA: İNCESU AZİZ EUSTHATİOS KİLİSESİ
Bilinmeyen Kapadokya rotasının duraklarından biri de İncesu’da, birbirine yakın konumda bulunan Aziz Eustathios Kilisesi ve Kara Mustafa Paşa Kervansarayı. Aynı coğrafyada buluşan bu iki yapı, bölgenin çok kültürlü geçmişini ve tarih boyunca sahip olduğu stratejik önemi gözler önüne seriyor.
17. yüzyılda Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa tarafından yaptırılan külliye ve kervansaray, Osmanlı döneminin ticaret ve konaklama kültürünü yansıtırken; yakınındaki 19. yüzyıla ait Aziz Eustathios Kilisesi ise nitelikli taş işçiliğiyle Anadolu’nun çok katmanlı kültürel mirasına ışık tutuyor.
Böylece İncesu, farklı dönemlere ve inançlara ait yapıların bir arada görülebildiği, rotanın keşfedilmeyi bekleyen önemli duraklarından birine dönüşüyor.
MİMAR SİNAN’IN İZLERİ AĞIRNAS’TA SÜRÜLÜYOR
Ağırnas’ta bulunan Mimar Sinan Evi, ünlü mimarın çocukluk ve gençlik yıllarına dair izler taşıyor.
Bölgenin altında uzanan Ağırnas Yeraltı Şehri ise rotanın en dikkat çekici keşif noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Çok katlı yapısıyla dikkat çeken yer altı şehrinde, savunma ve sivil yaşam kültürünün izleri günümüze taşınıyor.
Tarihi atmosferin ardından seyahatin temposu yükseltiliyor.
TOMARZA’DA KANO, ALİ DAĞI’NDA YAMAÇ PARAŞÜTÜ
Rotanın son gününde ziyaretçilere Tomarza Kano Merkezi’nde su sporları deneyimi sunuluyor.
Öğle yemeğinin ardından ise Kayseri’nin simge noktalarından Ali Dağı’na geçiliyor. Burada gerçekleştirilen yamaç paraşütü uçuşlarıyla üç günlük “Bilinmeyen Kapadokya” rotası macera dolu bir finalle tamamlanıyor.
Böylece rota boyunca tarih, kültür, doğa ve macera aynı seyahat programında buluşturuluyor.
ROTANIN KÜLTÜREL MİRASI: HALILARDA YAŞATILAN GELENEK
Bilinmeyen Kapadokya rotası, yalnızca vadileri, kaya oluşumlarını ve tarihi yapıları keşfetmekle sınırlı değil. Bölgenin asırlardır yaşattığı el sanatları ve gelenekler de bu yolculuğun önemli bir parçasını oluşturuyor. Kayseri ve çevresinde dokunan halı ve kilimler, yöre halkının kültürel hafızasını motiflere ve renklere taşıyan önemli miraslar arasında yer alıyor. Özellikle Bünyan ve Yahyalı halıları, geleneksel dokuma teknikleri ve özgün desenleriyle bölgenin el sanatları kültürünü günümüze taşıyor.
İnce işçilikleri ve özgün desenlerinin yanı sıra geleneksel motifleri günümüze taşıması bakımından da önemli birer kültürel miras niteliğinde.
Bünyan halılarında çözgü pamuktan, dokuma ise yün ve floştan oluşur. Beyaz, siyah, gri ve mor gibi doğal renklerin yanı sıra kırmızı, mavi ve lacivert tonları da sıklıkla kullanılır. Boyutlarına ve kullanım alanlarına göre minder, yastık, taban ve sedir halıları olarak sınıflandırılır.
Yahyalı halılarını Bünyan halılarından ayıran en belirgin özellik ise hem çözgüsünün hem de dokuma iplerinin yünden yapılmasıdır. Geometrik ve bitkisel motiflerin öne çıktığı bu halılarda iplikler geleneksel olarak kök boyalarla renklendirilir.
Geleneksel motifleri, doğal boyaları ve özgün dokuma teknikleriyle dikkat çeken Kayseri halıları, günümüzde de yörede yaşatılan önemli el sanatları arasında yer almakta; kullanıldıkça değer kazanan nadide dokuma örnekleri olarak kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlamakta.
KÜLTÜR SOFRALARA TAŞINIYOR
Kapadokya’nın keşfedilmeyi bekleyen yüzü, yalnızca taşın ve toprağın değil, sofraların da hikayesini anlatıyor. Bölgenin mutfak kültürü, yüzyıllardır kuşaktan kuşağa aktarılan tariflerle bu yolculuğa farklı bir tat katıyor. Kayseri’nin pastırmasından yağlamasına uzanan yöresel lezzetler, bölgenin gastronomik mirasını tanımak isteyenler için rotanın en keyifli duraklarından birini oluşturuyor.
Kayseri Mantısı
Kayseri’nin coğrafi işaretli dünyaca ünlü lezzetlerinden biri olan mantı, bir kaşığa kırk adet sığacak kadar minik bükülmesiyle ünlü. Kıymalı harçla hazırlanan ve üzerine sarımsaklı yoğurt ile salçalı-sumaklı tereyağı sosu dökülerek servis ediliyor.
Yağlama (Şebit)
Hem sunumuyla hem de eşsiz lezzetiyle damaklarda adeta bir şölen yaşatan yağlama, Kayseri mutfağının öne çıkan geleneksel tatlarından biri. İncecik açılarak sacda pişirilen şebit yufkalarının arasına kıymalı, domatesli, biberli ve tereyağlı sıcak harç sürülerek kat kat dizilmesiyle hazırlanır. Üzerine sarımsaklı yoğurt eklenerek servis edilen yağlama, Kayseri’yi ziyaret edenlerin mutlaka tatması gereken yöresel lezzetler arasında yer alır.
Kayseri Pastırması
Kayseri’nin tarihi sokaklarında gezinirken bir anda sizi pastırma ve çemenin kendine özgü kokusu karşılayabilir. Kentin mutfak kültürünün vazgeçilmez lezzetlerinden biri olan pastırma; sığır etinin özel baharatlar, sarımsak ve çemenle kaplanıp Erciyes’in serin rüzgârlarında kurutulmasıyla hazırlanan, ince dilimler halinde servis edilen asırlık bir geleneksel et ürünüdür.
