Erzurum’da bir çiftçi tarafından hayvanlarını otlattığı sırada şans eseri bulunan 2500 yıllık Taş Baba heykeli, sergilendiği Erzurum Müzesi’nde ziyaretçilerin ilgi odağı oldu.
Orta Asya Türk kültürünün Anadolu topraklarındaki benzersiz örneklerinden biri olan eser, Türkiye’de tek olmasıyla da önemli bir yere sahip.
HAYVANLARINI OTLATIRKEN TARİHİ ESER BULDU
Erzurum’un Şenkaya ilçesine bağlı Ormanlı Mahallesi’nde 2020 yılında hayvanlarını otlatan Aytaç Alver isimli çiftçi, otların arasında üzerinde motifler olan bir taş fark etti. Durumu hemen Müze Müdürlüğü yetkililerine bildiren duyarlı vatandaşın ihbarı üzerine bölgede inceleme başlatıldı.
Arkeologlar tarafından yapılan detaylı incelemeler ve restorasyon çalışmalarının ardından, eserin Kıpçaklar dönemine ait olduğu tahmin edilen 2 bin 500 yıllık bir “Taş Baba” heykeli olduğu ortaya çıktı.
Alver’in dikkati sayesinde koruma altına alınan 123 santimetre uzunluğunda ve 45-47 santimetre genişliğindeki devasa heykel, titiz bir konservasyon sürecinin ardından Erzurum Müzesi’ndeki yerini aldı.
“TÜRKİYE’DE BENZERİ BULUNMAYAN ÜNİK BİR ESER”
Bozkır kültüründe özellikle soylular için yapılan ‘kurgan’ adı verilen mezarların üzerine dikilen ve ölen kişiyi temsil eden Taş Baba heykelleri, Türklerin Orta Asya’dan Anadolu’ya taşıdığı en belirgin gelenekler arasında yer alıyor.
Erzurum’da sergilenen bu eserin ise Türkiye’de bir ilk ve tek (ünik) olduğu ifade ediliyor. Yetkililer, eserin önemine değinip, “Taş Baba, İslamiyet’ten önceki Türklerde, özellikle Orta Asya’da bulunan Türk kavimleri tarafından büyük devlet adamlarının mezarlarına dikilen şahide taşlarıdır. Eserin üzerinde, Türk geleneklerinde olduğu gibi elinde ‘bengü bade kasesi’ ve belinde sıralı kemer görülüyor.” dedi.
“ESERİN BENZERLERİNİN ORİJİNALİ ORTA ASYA’DA YER ALIYOR”
Bu kemerin, vefat etmiş Türk büyüğünün makam ve rütbesini simgelediğini belirten yetkililer, “Kemerdeki çizgi sayısı arttıkça makamı da yükselmektedir. Elindeki ‘Bengü Bade’ ise kişinin öldükten sonra sonsuzluk kadehini içerek ölümsüzlüğe gittiğini temsil eder. Bu eserin benzerlerinin orijinali Orta Asya’da yer alıyor. Türklerin Anadolu’ya yayılımının en somut kanıtlarından biri olan bu eser, yaklaşık 2 bin 500 yıl öncesine ait ve ülkemizdeki tek örnektir.” diye konuştu.
Müzenin en gözde parçalarından biri olan Taş Baba heykeli, her gün yüzlerce tarih meraklısını ağırlarken, özellikle çocukların büyük ilgisini çekiyor.
Kaynak: İHA
