Ağrı’nın Doğubayazıt ilçesinde yer alan ve Osmanlı’dan günümüze ulaşan en görkemli yapılardan biri olan İshak Paşa Sarayı, mimarisi, efsaneleri ve eşsiz manzarasıyla ziyaretçilerini zamanda yolculuğa çıkarıyor.
DOĞUBAYAZIT’IN ZİRVESİNDE BİR SARAY
İshak Paşa Sarayı, Ağrı’nın Doğubayazıt ilçesinde, Eski Bayazıt’a ve ovaya hâkim yüksek bir tepe üzerinde bulunuyor. Denizden oldukça yüksek bir konumda yer alan saray, hem savunma hem de görsel açıdan stratejik bir noktaya inşa edilmiş durumda.
Bir külliyeyi andıran yapısıyla Osmanlı döneminin en önemli idari merkezlerinden biri olan saray, Birinci Dünya Savaşı’na kadar Bayezid Sancağı’nın yönetim merkezi olarak kullanıldı.
YAKLAŞIK 100 YILLIK İNŞA SÜRECİ
Sarayın yapımına 1685 yılında Çıldır Atabeklerinden Çolak Abdi Paşa tarafından başlanıyor ve inşaatı aynı soydan gelen Küçük İshak Paşa döneminde 1784 yılında tamamlanıyor. Ahıskalı ustalar tarafından inşa edilen İshak Paşa Sarayı, yaklaşık 115×50 metre ölçülerindeki bir alan üzerine doğu-batı doğrultusunda konumlandırılmış.
BİR SARAYDAN FAZLASI: KÜLLİYE YAPISI
İki avlu, teraslar ve bu alanları çevreleyen çok sayıda yapıdan oluşan saray kompleksinde;
- Harem ve harem odaları
- Cami ve türbe
- Hamam, aşevi ve toplantı salonları
- Mahkeme salonu, cezaevi
- Muhafız koğuşları, seyis ve uşak odaları
- Erzak depoları, cephanelik ve tavlalar yer alıyor.
Bazı bölümler tek ve iki katlıyken, bodrum dâhil üç katlı yapılar da dikkat çekiyor. Odalarda ocak ve dolap nişleri bulunması, sarayın günlük yaşama uygun şekilde tasarlandığını gösteriyor.
SELÇUKLU VE OSMANLI İZLERİ BİR ARADA
Sarayın doğu cephesinde yer alan anıtsal taç kapı, kabartmalar, süslemeler ve bitkisel motifleriyle Selçuklu sanatının izlerini taşıyor. Aynı zamanda tek kubbeli camisi ve iki renkli taşlarla örülmüş minaresi mimari açıdan oldukça dikkat çekiciyken, caminin kıble duvarı dışında yer alan türbenin, Çolak Abdi Paşa, İshak Paşa ve yakınlarına ait olduğu düşünülüyor.
UNESCO YOLUNDA BİR KÜLTÜR MİRASI
Osmanlı ve Selçuklu mimarisinin yanı sıra Avrupa Barok sanatının etkilerini de barındıran İshak Paşa Sarayı, taş oymacılığı ve bezemelerinde İran, Kafkasya ve Anadolu kültürlerinin izlerini taşıyor. Bu özelliği sayesinde Dünya Mirası Listesi’ne önerilen saray, 2020 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne eklendi.
